Njemačka, Francuska i Velika Britanija intenziviraju razgovore o budućnosti evropske bezbjednosti u trenutku kada među evropskim saveznicima raste zabrinutost da bi Sjedinjene Američke Države mogle smanjiti svoje vojno prisustvo na kontinentu. U Berlinu, Parizu i Londonu sve se otvorenije razmatra mogućnost da Evropa mora biti spremnija da samostalno odgovori na ozbiljne bezbjednosne prijetnje.
Posebno osjetljivo pitanje predstavlja nuklearno odvraćanje, koje je decenijama bilo jedan od temelja evropske bezbjednosti u okviru NATO-a, uz ključnu ulogu američkog nuklearnog arsenala.
Njemačka, prema navodima britanskih medija, razmatra mogućnost finansijske podrške britanskom nuklearnom programu Trident, ali i dublju saradnju sa Francuskom u oblasti nuklearnog odvraćanja. Berlin pritom ne planira razvoj sopstvenog nuklearnog oružja, već pokušava da pronađe način za veće uključivanje u evropske kapacitete koji već postoje.
Britanski nuklearni arsenal zasniva se prvenstveno na balističkim raketama Trident koje se nalaze na podmornicama, dok Francuska posjeduje sopstvene strateške i vazdušne kapacitete nuklearnog odvraćanja. Obje zemlje imaju nezavisne nuklearne snage i ne zavise od američkog arsenala na isti način kao većina drugih evropskih članica NATO-a.
Jedna od mogućnosti o kojoj se razgovara jeste i jačanje zaštite britanske nuklearne infrastrukture. U tom kontekstu pominje se potencijalno raspoređivanje njemačkih sistema protivvazdušne odbrane Patriot u blizini ključnih britanskih vojnih objekata, uključujući bazu Faslane u Škotskoj, koja ima centralnu ulogu u britanskom sistemu nuklearnog odvraćanja.
Za Berlin bi takva saradnja predstavljala značajnu promjenu dosadašnjeg pristupa. Njemačka je decenijama svoju bezbjednost u velikoj mjeri zasnivala na američkim vojnim kapacitetima i američkom nuklearnom kišobranu u okviru NATO-a. Međutim, sve snažnije rasprave o budućoj ulozi Vašingtona podstiču njemačke vlasti da razmišljaju o tome kako bi Evropa mogla ojačati sopstvenu sposobnost odvraćanja.
Njemačka bi ove jeseni trebalo prvi put da učestvuje i u francuskoj nuklearnoj vježbi „Poker“. Iako učešće samo po sebi ne znači da Berlin dobija bilo kakvu kontrolu nad francuskim nuklearnim arsenalom, ono pokazuje da se vojna saradnja između dvije zemlje širi i na do sada veoma osjetljivu oblast.
Francuska je više puta naglašavala da je njeno nuklearno odvraćanje nacionalna odluka i da predsjednik Francuske ima konačnu riječ o njegovoj upotrebi. Ipak, Pariz je posljednjih godina otvoreniji prema razgovorima o tome kako bi francuske nuklearne snage mogle doprinijeti širem evropskom bezbjednosnom okviru.
Velika Britanija se, sa druge strane, nalazi u specifičnoj poziciji jer je nakon izlaska iz Evropske unije ostala van političkih struktura EU, ali je istovremeno jedna od ključnih evropskih vojnih sila i nuklearnih država. Upravo zbog toga London, Pariz i Berlin nastoje da pronađu nove modele saradnje koji bi mogli povezati njihove odbrambene kapacitete.
Ovakvi razgovori dolaze u trenutku kada evropske zemlje povećavaju ulaganja u odbranu i nastoje da ojačaju proizvodnju naoružanja, protivvazdušnu odbranu, municiju i vojne kapacitete. Rat u Ukrajini dodatno je pojačao pritisak na evropske države da smanje zavisnost od američke vojne podrške.
Ipak, eventualno stvaranje snažnijeg evropskog sistema nuklearnog odvraćanja bilo bi mnogo složenije od običnog povećanja vojne saradnje. Nuklearno oružje predstavlja pitanje nacionalnog suvereniteta, strateškog odlučivanja i međunarodne politike, pa bi svaka promjena zahtijevala dugotrajne pregovore.
U evropskim prijestonicama istovremeno postoji i strah da bi jačanje nuklearnih kapaciteta moglo pokrenuti novu trku u naoružanju. Zbog toga se razgovori Berlina, Pariza i Londona pažljivo prate i izvan Evrope.
Ukoliko se saradnja nastavi razvijati, Evropa bi mogla napraviti jedan od najvećih bezbjednosnih zaokreta posljednjih decenija – od gotovo potpunog oslanjanja na američko vojno i nuklearno odvraćanje ka modelu u kojem bi evropske sile imale znatno veću odgovornost za sopstvenu odbranu.
