Vještačka inteligencija napravila je veliki iskorak u svijetu matematike nakon što je, prema navodima portala Telegraf i Ubrzanje, pomogla u rješavanju jednog od dugogodišnjih otvorenih problema u ovoj oblasti – Erdovog problema jedinične udaljenosti u ravni.
Problem koji je decenijama zaokupljao matematičare konačno je dobio rješenje, ali ono što je izazvalo posebnu pažnju jeste činjenica da ključni doprinos nije došao direktno od čovjeka, već od sistema vještačke inteligencije koji je razvila kompanija OpenAI, navode pomenuti izvori.
„Ovo je najspektakularniji pojedinačni rezultat“, izjavio je Noga Alon, matematičar sa Univerziteta Prinston, koji je učestvovao u stručnoj recenziji dokaza. On je ocijenio da vještačka inteligencija već počinje da mijenja način na koji se sprovode matematička istraživanja, jer se novi dokazi uz pomoć ovakvih sistema pojavljuju sve češće.
Erdov problem odnosi se na raspored tačaka u ravni i pitanje koliko parova tačaka može imati istu međusobnu udaljenost. Mađarski matematičar Paul Erdős postavio je ovu pretpostavku još tokom 20. vijeka, a mnogi istraživači su godinama pokušavali da pronađu konačan dokaz.
Prema pisanju Telegrafa i Ubrzanja, AI sistem je uspio da poveže znanja iz različitih oblasti matematike, uključujući diskretnu geometriju i algebarsku teoriju brojeva – kombinaciju koju ljudi ranije nisu uspijevali da iskoriste na isti način.
Ipak, ovaj uspjeh nije dočekan samo sa oduševljenjem. Dio matematičke zajednice upozorava da korišćenje vještačke inteligencije u nauci otvara ozbiljna pitanja o transparentnosti i provjerljivosti rezultata.
Matematički fizičar Tomas Čen sa Univerziteta u Teksasu u Ostinu upozorio je, kako prenosi IFLScience, na problem takozvane „crne kutije“ – situaciju u kojoj istraživači dobijaju rezultat, ali ne mogu potpuno da razumiju način na koji je vještačka inteligencija do njega došla.
Za razliku od klasičnih računarskih metoda, gdje su algoritmi i postupci poznati, savremeni generativni AI modeli često donose zaključke čiji unutrašnji proces nije u potpunosti objašnjen ni njihovim tvorcima.
Stručnjaci upozoravaju i da vještačka inteligencija još uvijek može da pravi greške i proizvodi netačne zaključke. Noga Alon istakao je da rezultate AI sistema treba pažljivo provjeravati, dok drugi istraživači navode da je ljudska stručnost i dalje neophodna za potvrdu složenih matematičkih rješenja.
Zbog brzog razvoja ove tehnologije, dio naučne zajednice pokušava da definiše pravila za njeno korišćenje. Kako navode Telegraf i Ubrzanje, više hiljada naučnika podržalo je Leidensku deklaraciju, kojom se traži oprezniji pristup primjeni vještačke inteligencije u istraživanjima.
Iako je AI pokazao da može da doprinese rješavanju problema koji su decenijama bili nerješivi, pred matematičarima ostaje novi zadatak – pronaći način da ovu moćnu tehnologiju koriste, a da pritom sačuvaju osnovne principe nauke: jasnoću, provjerljivost i razumijevanje.
Izvori: Telegraf, Ubrzanje, IFLScience
