Najnoviji izvještaj Evropske agencije za droge (EUDA) otkriva zabrinjavajuće trendove u upotrebi kokaina širom Evrope, pri čemu su najveće koncentracije ostataka ove droge pronađene u otpadnim vodama gradova u Španiji i Belgiji. Analiza, koja se zasniva na uzorcima otpadnih voda iz desetina evropskih gradova, pruža jedinstven uvid u obrasce konzumacije narkotika i promjene na tržištu droga.
Prema podacima EUDA-e, španski grad Lleida predvodi evropsku listu sa prosječno 1.405 miligrama kokaina na 1.000 stanovnika, dok se odmah iza njega nalazi belgijski Antwerpen sa 1.382 miligrama. Slijede španska Granada (1.238 mg), Amsterdam (1.172 mg), belgijski Liège (1.039 mg) i Brisel (1.020 mg).
Među deset gradova s najvećim koncentracijama kokaina u otpadnim vodama našli su se i Santiago de Compostela, austrijski Kufstein, Barcelona i belgijski Namur.
Španija najveće žarište rasta
Podaci pokazuju da upotreba kokaina ne raste jednako u svim dijelovima Evrope. Najveći porast bilježi upravo Španija, gdje su Barcelona i Lleida zabilježile rekordni rast.
U Barceloni je količina ostataka kokaina porasla za čak 185 odsto, odnosno za 647 miligrama, dok je Lleida zabilježila rast od 125 odsto ili 782 miligrama.
Značajan rast zabilježen je i u Sloveniji, posebno u područjima Velenja, Domžala i Kamnika, gdje su povećanja iznosila između 272 i 329 miligrama. Među rastućim žarištima nalazi se i Danska, s porastom u gradovima Esbjerg, Aalborg i Kopenhagen.
Ko najviše koristi kokain?
EUDA je sprovela i anketu među građanima evropskih zemalja o upotrebi kokaina tokom prethodnih 12 mjeseci.
Rezultati pokazuju da su najveće stope zabilježene u Norveškoj i Nizozemskoj, gdje je najmanje 2,9 odsto odraslih koristilo kokain tokom protekle godine. Slijede Francuska (2,7 odsto), Španija (2,5 odsto) i Irska (2,4 odsto).
Kod mlađih osoba, starosti između 15 i 34 godine, brojke su još veće. Norveška i dalje prednjači sa 5,6 odsto, ispred Nizozemske (5,3 odsto) i Irske (5 odsto).
Rekordne zapljene u Evropi
Španija je tokom 2024. godine prijavila najveću količinu zaplijenjenog kokaina u Evropi – čak 124 tone. Na drugom mjestu nalazi se Francuska sa 53,5 tona, što predstavlja najveću zapljenu u istoriji te zemlje.
Istovremeno, količine zaplijenjenog kokaina značajno su pale u Belgiji, Njemačkoj i Nizozemskoj. Međutim, stručnjaci upozoravaju da to ne znači manji dotok droge u Evropu.
Naprotiv, broj policijskih akcija porastao je na gotovo 97.000, što ukazuje na promjene u krijumčarskim rutama i metodama.
Šta je Atlantska kokainska ruta?
Posljednjih godina krijumčari sve više koriste tzv. Atlantsku kokainsku rutu, koja povezuje Južnu Ameriku s Evropom preko Atlantika.
Droga se transportuje manjim plovilima, polupodmornicama, dronovima i sofisticiranim metodama skrivanja. Posebno su aktivni koridori između Kanarskih ostrva i Azora, dok se završna dostava često odvija preko zabačenih obala Portugala i Španije.
Velika međunarodna operacija pod koordinacijom Europola prošle godine zadala je snažan udarac ovoj mreži. U akciji je zaplijenjeno:
- 11 tona kokaina
- 8,5 tona hašiša
- uhapšene su 54 osobe
- presretnuto je osam plovila
Nasilje povezano s tržištem droge
EUDA upozorava da je rast tržišta kokaina jedan od glavnih pokretača organizovanog kriminala u Evropi. Sukobi kriminalnih grupa, nasilje i ubistva povezani s trgovinom narkoticima posljednjih godina bilježe rast u više evropskih zemalja.
Stručnjaci ističu da promjene krijumčarskih ruta pokazuju sposobnost kriminalnih mreža da se brzo prilagode pojačanim policijskim kontrolama, što borbu protiv trgovine drogom čini sve složenijom.
Izvori: N1, Evropska agencija za droge (EUDA), Euronews, Europe in Motion, Europol
