Zloglasni zatvor New Bell u kamerunskom gradu Duala odavno je poznat po prenatrpanosti, teškim uslovima i nasilju, ali je posljednjih godina postao poznat i po nečemu sasvim drugačijem – vlastitoj muzičkoj izdavačkoj kući koja zatvorenicima pruža priliku za novi početak.
Kako prenosi BBC, u ovom zatvoru, koji funkcioniše poput „grada u gradu“, zatvorenici su razvili sopstveni sistem organizacije. Postoje neformalni „taksisti“ koji trče kroz pretrpana dvorišta i prenose poruke, zatvorenici koji pomažu čuvarima u održavanju reda, kao i mala pijaca na kojoj se prodaju hrana i druge potrepštine.
Najpoznatiji projekat koji je nastao unutar zatvorskih zidina jeste Jail Time Records, muzički studio i izdavačka kuća osnovana 2018. godine, koja talentovanim zatvorenicima omogućava da snime pjesme i muzičke spotove.
Među najpoznatijim izvođačima je zatvorenik poznat pod nadimkom Empereur, vođa jedne od zatvorskih bandi, čiji je muzički spot snimljen unutar zatvora pregledan više od 24.000 puta na YouTubeu. Muzika nastala u New Bellu pronašla je publiku i van granica Kameruna, uključujući Južnu Afriku, Sjedinjene Američke Države i Argentinu.
Jedan od osnivača projekta, bivši zatvorenik Steve Happi, kaže da muzika zatvorenicima pruža osjećaj slobode uprkos činjenici da su iza rešetaka.
„To je način otpora. Kroz muziku možemo podijeliti prijateljstvo, ljubav i omogućiti da se čuje naš glas. Tada više ne razmišljamo o četiri zida oko nas“, rekao je Happi za BBC.
Mali studio sastoji se od improvizovane kabine za snimanje i prostorije sa jednim računarom, ali je postao mjesto na kojem zatvorenici izražavaju emocije, suočavaju se sa prošlošću i pokušavaju pronaći novi smisao.
O radu studija snimljen je i dokumentarni film „Jail Time Records“, koji su tokom šest godina stvarali Steve Happi i italijanska umjetnica Dione Roach. Film je prošlog mjeseca osvojio tri nagrade na filmskom festivalu Tribeka u Njujorku, uključujući priznanje za najbolji dugometražni dokumentarni film.
Jedan od protagonista filma je zatvorenik poznat kao Stone, bivši pripadnik predsjedničke garde Kameruna, koji služi desetogodišnju kaznu zbog oružane pljačke i ilegalnog posjedovanja oružja. On tvrdi da je nevin, a kroz pjesmu „Heart of Stone“ govori o životu iza rešetaka i pokušajima da ostane u kontaktu sa svojom kćerkom.
Oskarovac Taika Waititi, koji je zajedno sa suprugom, pjevačicom Ritom Orom, bio izvršni producent dokumentarca, smatra da umjetnost može imati važnu ulogu u rehabilitaciji zatvorenika.
„Muzika je snažno sredstvo iskupljenja. Za ljude koji možda nikada neće izaći iz zatvora, mogućnost da stvaraju umjetnost predstavlja nešto izuzetno humano“, rekao je Waititi.
Studio je nastao zahvaljujući Dione Roach, koja je tokom volontiranja u zatvoru primijetila grupu zatvorenika kako improvizuje rep nastup. Nakon što je dobila odobrenje uprave zatvora, zajedno sa Happijem pokrenula je projekat koji danas okuplja desetine zatvorenika.
Happi je i sam završio u zatvoru nakon porodičnog spora oko sahrane njegovog oca. Kako navodi, bio je optužen za ubistvo, ali je nakon dvije godine oslobođen svih optužbi.
Prvi album „Jail Time Vol. 1“ objavljen je 2022. godine. Polovina prihoda od prodaje pripada izvođačima, dok se ostatak ulaže u dalji razvoj studija i novih muzičkih projekata.
Zatvor New Bell, međutim, i dalje ostaje jedno od najtežih mjesta za izdržavanje kazne u Kamerunu. Prema podacima organizacije Human Rights Watch, u njemu je 2022. godine boravilo oko 4.700 zatvorenika, iako je projektovan za približno četiri puta manji broj ljudi.
Prenatrpanost i loši higijenski uslovi doprinijeli su širenju kolere tokom epidemije prije nekoliko godina, kada je preminulo najmanje šest zatvorenika. Zatvor ima i dugu istoriju nasilja – 2008. godine čuvari su tokom pokušaja bijega usmrtili 16 zatvorenika.
Uprkos tome, uprava zatvora podržava muzički projekat smatrajući ga važnim dijelom rehabilitacije. Direktor zatvora prisustvovao je ovogodišnjem koncertu zatvorenika i zajedno sa njima plesao.
Program je u međuvremenu proširen i na žensko odjeljenje zatvora, gdje je prva izvođačica Jeje objavila pjesmu „Show Me The Way“, inspirisanu vlastitim životnim iskustvom.
Zbog uspjeha projekta, osnivači su 2023. godine otvorili sličan studio i u centralnom zatvoru u glavnom gradu Burkine Faso, Uagaduguu, s namjerom da isti model rehabilitacije prošire i na druge afričke zemlje.
Na kraju dokumentarnog filma prikazana je posveta šestorici zatvorenika koji su preminuli tokom trajanja projekta, podsjećajući da život u New Bellu ostaje izuzetno težak, ali da muzika mnogima predstavlja nadu i priliku za promjenu.
Izvor: BBC
